Dili, 30 janeiru 2026
Sua Exelénsia Ministra Edukasaun Dra. Dulce de Jesus Soares distribui sertifikadu no Medalla Bronze husi Fundasaun “ Duke of Edinburgh” iha Austrália ba estudante sira iha Sala Leitura Xanana Gusmão.
Iha diskursu Sua Exelénsia Ministra Edukasaun Dra. Dulce de Jesus Soares hateten, edukasaun la’ós de’it kona-ba aprendizajen akadémiku, maibé mós oinsá prepara ema atu sai susesu iha ninia moris privadu no profisionál, no mós atu sai sidadaun ne’ebé partisipativu no envolvidu. Ne’e presiza dezenvolvimentu ba kompeténsia sosio-emosionál, hamutuk ho koñesimentu sientífiku. Ema balu bolu ida-ne’e ‘aprendizajen sosiál-emosionál’, seluk bolu ‘soft skills’ no balu tan bolu ‘kompeténsia sékulu XXI’. Maske uza naran saida de’it, buat sira-ne’e parte importante no integrál husi estudante nia dezenvolvimentu.
“Ami iha Ministériu Edukasaun mós foti ona dezenvolvimentu kompeténsia sékulu XXI nian nu’udar komponente importante sistema nian, liuliu nu’udar parte husi ita-nia kurríkulu foun ba siklu datoluk ne’ebé bazeia ba kompeténsia. Ho kurríkulu foun ne’e, buka atu sees an husi paradigma tradisionál ‘talk and chalk’, no dekór de’it faktu sira, ida-ne’e obriga ona ita atu troka ita-nia sistema avaliasaun atu nune’e profesór sira bele sukat labarik nia kompeténsia, la’ós de’it sira-nia koñesimentu”, Dehan SE. Ministra.
Lider másimu Edukasaun ne’e aprofunda, Dezenvolve kompeténsia sira-ne’e liuhusi kurríkulu mak pasu di’ak ida, maibé seidauk to’o. Programa sira hanesan Fundasaun “Duke of Edinburgh” nian, ne’ebé foka ba dezenvolvimentu estudante sira-nia kompeténsia la-formál sira, importante tebes hodi ajuda nasaun atu alkansa potensiál tomak.
“ Ita-nia foin-sa’e sira presiza dezenvolve sentidu ba importánsia voluntarizmu nian, atu fó fali ba komunidade no moris tuir ideia: “keta husu saida mak ó-nia rain bele halo ba ó, maibé husu saida mak ó bele halo ba ó-nia rain.” Atu nune’e bele kontribui ho pozitivu, sira presiza iha kapasidade atu dirije an rasik, fiar-an, preokupa kona-ba ema seluk, no ativu, no presiza dezenvolve kompeténsia oioin hanesan komunikasaun, kriatividade, kooperasaun, hanoin krítiku, auto-jestaun, fleksibilidade, moralidade no étika”, SE.Ministra akresenta.
Nune’e rekorda mós katak iha fulan-maiu tinan kotuk, maka lansa programa “Duke of Edinburgh” nia Fundasaun ba Hakbiit Juventude ba Dezenvolvimentu iha Timor-Leste.
[PORTU]
MINISTRA DA EDUCAÇÃO ENTREGA CERTIFICADOS E MEDALHAS DE BRONZE PARA O EMPODERAMENTO DA JUVENTUDE NO DESENVOLVIMENTO
Díli, 30 de janeiro de 2026 – Sua Excelência a Ministra da Educação, Dra. Dulce de Jesus Soares, procedeu à entrega de certificados e Medalhas de Bronze da Fundação Duke of Edinburgh, da Austrália, a estudantes, numa cerimónia realizada na Sala de Leitura Xanana Gusmão.
No seu discurso, a Ministra da Educação sublinhou que a educação não se limita à aprendizagem académica, mas inclui também a preparação dos indivíduos para o sucesso na vida pessoal e profissional, bem como para se tornarem cidadãos participativos e empenhados. Para tal, é necessário o desenvolvimento de competências socioemocionais, em conjugação com o conhecimento científico. Estas competências são designadas por alguns como “aprendizagem socioemocional”, por outros como “soft skills” ou ainda “competências do século XXI”. Independentemente da designação, afirmou, tratam-se de componentes essenciais e integrantes do desenvolvimento dos estudantes.
“Ao nível do Ministério da Educação, já assumimos o desenvolvimento das competências do século XXI como um elemento central do sistema educativo, particularmente no novo currículo do terceiro ciclo, baseado em competências. Este novo currículo procura afastar-se do paradigma tradicional do ‘falar e escrever no quadro’ e da mera memorização de factos, o que nos obriga a reformular o sistema de avaliação, de modo a que os professores possam avaliar as competências dos alunos e não apenas os seus conhecimentos”, afirmou a Ministra.
A governante acrescentou que o desenvolvimento destas competências através do currículo constitui um passo importante, mas não suficiente. Programas como o da Fundação Duke of Edinburgh, que se centram no desenvolvimento de competências não formais dos estudantes, são fundamentais para ajudar o país a alcançar todo o seu potencial.
“A juventude precisa de desenvolver o sentido da importância do voluntariado, de retribuir à comunidade e de viver segundo o princípio: ‘não perguntes o que o teu país pode fazer por ti, mas o que tu podes fazer pelo teu país’. Para contribuírem de forma positiva, os jovens devem possuir capacidade de liderança pessoal, autoconfiança, preocupação com os outros e espírito activo, bem como desenvolver diversas competências, tais como comunicação, criatividade, cooperação, pensamento crítico, auto-gestão, flexibilidade, moralidade e ética”, acrescentou.
A Ministra recordou ainda que, em maio do ano passado, foi lançado em Timor-Leste o Programa Fundação “Duke of Edinburgh” para o Empoderamento da Juventude no Desenvolvimento.
#EliasdaCosta
#MédiaME