Dili, 16 Dezembru 2025 – Sua Exelénsia Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares, hamutuk Prezidente INFORDEPE, Sr. Domingos Martins no Parseiru Internasionál sira, halo lansamentu ba Planu Estratéjiku INFORDEPE nian ba Tinan 2025-2030 no instalasaun rede internet starlink, ne’ebé apoiu husi Governu Australia, liuhusi DFAT, iha Salaun Ian Martin INFORDEPE.
Iha diskursu, Sua Exelénsia Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares, hateten, Kualidade formasaun ne’ebé INFORDEPE oferese tenke ekivalente ho padraun internasionál. Ita-nia formadór sira la bele de’it hanorin konteúdu; sira tenke iha oin liu kona-ba pedagojia modernu, instrusaun mentoria, no deskobrimentu foun sira iha siénsia edukasaun nian. INFORDEPE tenke sai kanál ida-ne’ebé liga ita-nia edukadór sira ba dezenvolvimentu profisionál di’ak liu ne’ebé bele hetan hosi fonte internasionál no online hodi dezenvolve parseira xave no akredita modelu oioin hosi dezenvolvimentu profisionál kontínuu.
“Instalasaun ba teknolojia ne’e—hamutuk ho fornese ekipamentu komputadór—nu’udar kontribuisaun diplomátiku importante ida hosi Austrália ba Timor-Leste, no reprezenta, ba ita, responsabilidade boot ida: atu garante katak investimentu ne’e uza ho efikásia, ho impaktu diretu ba formasaun hosi ita-nia profesores sira”, dehan S. E. Ministra Edukasaun.
Governante ne’e hatutan, Teknolojia ne’e sei garante katak ita-nia edukadór sira hetan asesu ba dezenvolvimentu profisionál ho kualidade no oportunidade atu avansa karreira hosi mundu tomak. E-learning sei mós tulun atu redús disparidade entre manorin iha área urbanu no rurál, ne’ebé sei tulun ita atu garante katak ita-nia estudante sira hotu iha oportunidade hanesan ba susesu eskolár. Asesu internet ne’ebé di’ak liu sei mós loke dalan ba INFORDEPE atu hamosu koñesimentu, kria no fahe konteúdu, no funsiona iha rede ho velosidade, transparénsia, no kualidade boot liu.
Iha fatin hanesan, Prezidente INFORDEPE, Sr. Domingos Martins, hateten Planu estratéjiku ne'ebé sei lansa ofisialmente ohin loron no remata prosesu reflesaun ne'ebé luan, fahe no orienta liu husi prioridade sira Ministeriu Edukasaun nian mak hanesan ezersísiu ida ho kualidade formasaun ba profesór sira no reforsu institusionál ba INFORDEPE, hodi kontribui ba sistema edukasaun ida-ne'ebé forte, kompetente no prontu liu hodi responde ba dezafiu sira iha futuru.
“Planu Estratejiku ida-ne'e ho objetivu atu aliña akordu INFORDEPE nian ho nesesidade atuál no formasaun ba ita-nia mestre sira. Instalasaun no tama iha operasaun rede internét STARLINK nian iha INFORDEPE, jogu sira ne'ebé posivel ho apoiu husi DFAT Australia nian, ne'ebé inklui la'ós de'it infraestrutura teknolojia nian, maibé mós fornese ekipamentu esensiál sira hanesan komputadór sira. Investimentu ida-ne'e hanesan mudansa signifikante ida ba ita-nia Institutu”, dehan Prezidente INFORDEPE.
Dirijente INFORDEPE ne’e hatutan, Serimónia ohin hatudu katak INFORDEPE tama hela siklu foun ida - siklu kapasidade boot liu, organizasaun estratéjika boot liu no nakloke liu iha mundu. Ligasaun STARLINK oferese instrumentu no kondisaun sira. No dedikasaun husi ita-nia enkuadramentu no parseiru sira asegura katak rezultadu sira-ne'e konkretu.
Ekipamentu eletróniku ne’ebé mak apoiu husi Governu Australia liuhusi DFAT ba INFORDEPE, mak hanesan, Leptop 2, Komputadór 1, Starlink mini 1, Starlink fixed 1 no instalasaun infrastrutura rede internet wifi iha edifísiu 8, hodi uza ba treinamentu online.

[PORTU]
INFORDEPE entra num novo ciclo com o lançamento do Plano Estratégico 2025–2030 e a instalação da internet Starlink
Díli, 16 de dezembro de 2025 – Sua Excelência a Ministra da Educação, Dra. Dulce de Jesus Soares, em conjunto com o Presidente do INFORDEPE, Sr. Domingos Martins, e parceiros internacionais, procedeu ao lançamento do Plano Estratégico do INFORDEPE para o período 2025–2030 e à instalação da rede de internet Starlink, com o apoio do Governo da Austrália, através do DFAT, numa cerimónia realizada no Salão Ian Martin do INFORDEPE.
No seu discurso, a Ministra da Educação sublinhou que a qualidade da formação oferecida pelo INFORDEPE deve ser equivalente aos padrões internacionais. “Os nossos formadores não podem limitar-se à transmissão de conteúdos; devem dominar a pedagogia moderna, a mentoria pedagógica e as mais recentes descobertas na ciência da educação. O INFORDEPE deve afirmar-se como um canal de ligação dos educadores ao desenvolvimento profissional de excelência, com acesso a fontes internacionais e online, promovendo parcerias estratégicas e a acreditação de diversos modelos de desenvolvimento profissional contínuo”, afirmou.
A governante destacou ainda que a instalação desta tecnologia, acompanhada do fornecimento de equipamentos informáticos, constitui uma importante contribuição diplomática da Austrália para Timor-Leste e representa, simultaneamente, uma grande responsabilidade. “Cabe-nos garantir que este investimento seja utilizado de forma eficaz, com impacto direto na formação dos nossos professores”, frisou.
Segundo a Ministra, esta tecnologia assegurará aos educadores o acesso a oportunidades de desenvolvimento profissional de qualidade e de progressão na carreira a nível global. O “e-learning”contribuirá também para reduzir as desigualdades entre docentes das zonas urbanas e rurais, promovendo igualdade de oportunidades de sucesso escolar para todos os estudantes. Um acesso à internet mais eficiente permitirá ainda ao INFORDEPE produzir e partilhar conhecimento, criar conteúdos e operar em rede com maior rapidez, transparência e qualidade.
Por sua vez, o Presidente do INFORDEPE, Sr. Domingos Martins, referiu que o Plano Estratégico agora lançado resulta de um amplo e participativo processo de reflexão, alinhado com as prioridades do Ministério da Educação, nomeadamente a melhoria da qualidade da formação docente e o reforço institucional do INFORDEPE, com vista a contribuir para um sistema educativo mais forte, competente e preparado para os desafios futuros.
“O presente Plano Estratégico visa alinhar os compromissos do INFORDEPE com as necessidades atuais de formação dos nossos professores. A instalação e operacionalização da rede de internet Starlink no INFORDEPE, torna-se possível com o apoio do DFAT da Austrália, incluem não apenas a infraestrutura tecnológica, mas também o fornecimento de equipamentos essenciais, como computadores. Este investimento representa uma mudança significativa para o nosso Instituto”, afirmou.
O dirigente acrescentou que a cerimónia simboliza a entrada do INFORDEPE num novo ciclo, marcado por maior capacidade, uma organização mais estratégica e uma maior abertura ao mundo. A ligação Starlink fornece os instrumentos e as condições necessárias, enquanto a dedicação do pessoal e dos parceiros garante resultados concretos.
O apoio do Governo da Austrália, através do DFAT, incluiu o fornecimento de equipamentos eletrónicos ao INFORDEPE, nomeadamente dois computadores portáteis, um computador de secretária, um sistema Starlink Mini, um sistema Starlink Fixo e a instalação da infraestrutura de rede Wi-Fi no Edifício 8, destinada à realização de formações online.
#MédiaME